Fontanny to miejsca, w których wielu chłodzi się w upalne dni. W naszym mieście nie jest inaczej. Trzeba być jednak bardzo czujnym. Taka chwilowa przyjemność może nieść ze sobą dosyć poważne konsekwencje. Państwowa Inspekcja Sanitarna przestrzega przed zbyt intensywnym korzystaniem z ochłody z miejskich fontann.

Zagrożenia związane z piciem wody z fontanny

Fontanny i podobne urządzenia wodne, instalowane poza budynkami (parki, ulice) mogą czasami stwarzać zagrożenie dla zdrowia osób przebywających w ich sąsiedztwie lub korzystających z nich. Dzieje się tak jednak przede  wszystkim w przypadku ich niewłaściwego zaprojektowania i utrzymania, a  także niezgodnego z przeznaczeniem korzystania z nich, w tym np. picia  wody lub kąpieli czy wręcz pływania w otwartym zbiorniku fontanny.

Zagrożenie dla zdrowia mogą wiązać się przede wszystkim z piciem wod z  fontanny/zbiornika, ale także z kąpielą lub zabawą w wodzie i zakażeniem  drogą doustną poprzez przeniesienie mikroorganizmów chorobotwórczych z  powłok ciała poprzez ręce lub trzymane w nich przedmioty do jamy ustnej. 
Ryzyko to jest mniejsze gdy woda w fontannie jest dezynfekowana, gdy nie podlega recyrkulacji oraz gdy odpływ wody ze zbiornika następuje w krótkim  czasie, maksymalnie kilku godzin. W przypadku gdy zbiornik tego rodzaju  wykorzystywany jest jako brodzik (co nie powinno mieć miejsca) do wody  mogą przenikać bakterie i grzyby będące składnikami mikroflory powłok ciała, w tym S. aureus i dermatofity.


Czysta tylko z nazwy?

Woda w fontannach zwykle charakteryzuje się niską barwą i mętnością, w  związku z czym mylnie i bezzasadnie uważana jest potocznie za wodę czystą,  o jakości bezpiecznej dla zdrowia, podczas gdy w rzeczywistości nie jest ona  intencjonalnie przeznaczona do spożycia ani do kąpieli. Wykorzystywanie  fontann z otwartymi zbiornikami jako basenów czy brodzików nie powinno mieć miejsca, ponieważ woda w tego typu urządzeniach nie jest uzdatniana i  dezynfekowana analogicznie jak w przypadku pływalni, a jakość jej nie  podlega systematycznej kontroli.
 
Na czystość mikrobiologiczną wody będącej w obiegu tych obiektów wpływają między innymi: jakość materiałów instalacyjnych, ich podatność na tworzenie biofilmu, obecność osadów, korozja, temperatura wody. Istotną  rolę  w zanieczyszczaniu wody w fontannach odgrywają również źródła zewnętrzne takie jak: zanieczyszczenia mikrobiologiczne pochodzące od zwierząt (ptaki, psy, koty itp.) oraz ludzi.


Bogate życie wewnętrzne

Innego typu zagrożenia mogą wiązać się z fontannami, których elementem  jest ogólnodostępny otwarty zbiornik wody, do którego powraca woda z wyrzuconego pod ciśnieniem strumienia. Pozostając w otwartym zbiorniku,  może ona podlegać skażeniu fekalnemu mikroorganiz mami obecnymi w  odchodach zwierzęcych miedzy innymi:  E. coli, enterokoki jak również w  wodzie mogą być obecne wirusy (enterowirusy. norowirusy) oraz  pierwotniaki pasożytnicze (Giardia, Cryptosporidium). W przypadku fontanny  z systemem recyrkulacji wody nie poddawanej jednocześnie uzdatnianiu ani dezynfekcji mogą one być obecne również w strumieniu wody fontanny. W publicznych zbiornikach wody znaleźć można bakterie gronkowca i salmonelli.
 
Fontanny są źródłem aerozolu wodnego, który może nieść ze sobą  zanieczyszczenia mikrobiologiczne. Istotnym zagrożeniem może być  występowanie  w aerozolu bakterii z rodzaju Legionełla, które w przypadku  inhalacji mogą prowadzić do zachorowań na legionelozę (przebiegającej jako  zapalenie płuc lub gorączka Pontiac). Zakażenie następuje drogą wziewną,  zagrożenie stwarza więc samo przebywanie w pobliżu źródła aerozolu.  Skażenie aerozolu wodnego jest wynikiem kolonizacji przez bakterie Legionełla instalacji wodnej fontanny, czemu sprzyja temperatura wody  wynosząca 25 - 45°C, nie stosowanie dezynfekcji wody, brak kontroli  narastania biofilmu na wewnętrznej powierzchni instalacji. Czynnikiem  sprzyjającym zakażeniu jest aerozol wodny o średnicy kropel 2.0 μm  – 5.0  μm, które łatwiej osiągają dystalne odcinki dolnych dróg oddechowych.  Ryzyko zakażenia skutecznie minimalizuje okresowa kontrola stanu instalacji  wodnej, połączona z usuwaniem ewentualnego biofilmu, utrzymywanie  temperatury wody na poziomie poniżej 20°C, dezynfekcja wody (związki chloru, promieniowanie UV). Właściwe zaprojektowanie fontanny powinno zapewniać także laminarny (nie turbulentny) wypływ wody.

Państwowa Inspekcja Sanitarna
Świdnica dla Was
fot. ilustracyjne Elżbieta Węgrzyn