To radosny moment nie tylko dla mocno niepełnosprawnych seniorów, którzy znajdą nowe miejsce w naszym mieście, a nie gdzieś daleko w kraju - cieszą się także mieszkańcy dzielnicy Biały Kamień, bo cenny zabytkowy obiekt odmłodniał i znalazł nowe przeznaczenie. Jak się ma sprawa z innymi dawnymi podstawówkami w naszym mieście?



Bardzo długi start

Dom seniora w dawnej szkole podstawowej nr 2 przy ul. Andersa jest już gotowy od dawna, ale kolejne fale pandemii nie pozwalały na uruchomienie placówki - ostatni termin był wyznaczony na początek stycznia, powiodło się dopiero 10 maja. Zgodnie z pierwotnymi założeniami, remont gmachu miał się zakończyć w 2019 roku, a pensjonariusze mieli w nim zamieszkać na początku roku 2020. Przed pandemią lista oczekujących na miejsce w placówce odpowiadała liczbie miejsc nowo tworzonych, a sytuacja epidemiczna wpłynęła znacząco na proces jej tworzenia.

O projekcie pisaliśmy już w maju 2018, kiedy po raz pierwszy się pojawił: BIAŁY KAMIEŃ: BĘDZIE NOWY DOM SENIORA. I WIĘCEJ MIESZKAŃ? Takie miały powstać tam zmiany: BIAŁY KAMIEŃ: PRZYGOTOWANIA DO ZAGOSPODAROWANIA DAWNEJ SZKOŁY. Remont rozpoczął się w lutym 2019 roku (BIAŁY KAMIEŃ: RUSZYŁ REMONT W BYŁEJ SZKOLE [FOTO]) i miał się zakończyć we wrześniu.

Rok temu o tej porze w budynku trwały już prace wykończeniowe, a 28 maja otwarto oferty w przetargu na dostarczenie do tego domu wyposażenia - mebli, sprzętów niezbędnych do wyposażenia kuchni oraz zaplecza wraz z montażem i instalacją. Wyposażenie wnętrza miało być zakończone do końca czerwca, a DPS oddany do użytku jesienią, jednak kolejne uderzenie pandemii i tragedia w prywatnym domu opieki na ul. Zachodniej (Sobięcin: dramat w DPS-ie. Jak może pomóc zwykły mieszkaniec?) zamroziły całą procedurę i budynek przez wiele miesięcy czekał pusty na ciąg dalszy (WAŁBRZYCH: KIEDY RUSZY DOM SENIORA - BIAŁY KAMIEŃ?).




I nareszcie jest

- Wszyscy już bardzo tęsknimy za normalnością. Gdybyśmy nie byli pewni, że wszyscy potencjalni pensjonariusze, których nazwiska już znamy oraz cały personel są zaszczepieni, nie uruchamialibyśmy placówki. Zgoda wojewody otrzymana 20 kwietnia była dla nas niezbędna - wyjaśniał przyczyny opóźnienia prezydent Wałbrzycha Roman Szełemej podczas uroczystego otwarcia w obecności parlamentarzystów, włodarzy gmin powiatu i Aglomeracji Wałbrzyskiej, przedstawicieli instytucji miejskich, radnych i zaproszonych gości. Dziś, 11 maja, wprowadzą się tam mieszkańcy.



Budynek jest cennym przykładem śląskiego modernizmu, objętym ochroną konserwatorską, co mocno utrudniło przygotowanie projektu remontu.

- Tu była zawsze szkoła. Zmieniała swoje nazwy, numery, ale zawsze tętniła życiem. Kiedy dzieci w mieście było mniej, przenieśliśmy je stąd do pobliskiej szkoły podstawowej nr 2 i zadeklarowaliśmy, że wszystkie obiekty zamknięte w 2012 roku będą wykorzystane. I w budynku na Daszyńskiego są mieszkania komunalne, w budynku na Rusinowej dom seniora, a teraz ten budynek zacznie żyć, dając wsparcie 30 osobom obłożnie chorym, które będą tu przebywać w luksusowych warunkach, otoczone każdą możliwą pomocą. To miejsce może, jeśli zajdzie potrzeba, służyć mieszkańcom gmin aglomeracji po spełnieniu potrzeb wałbrzyszan - zapewniał prezydent.



- Chciałem, żeby tu były mieszkania socjalne, prezydent zrobił trochę inaczej, ale bardzo dobrze. Będzie tu integracja z naszą wspólnotą, nawiązaliśmy już współpracę z panią dyrektor Ewą Guzik. Będą wieczerze wigilijne, Mikołajki, bulodrom, a my, jako w pełni sprawni, będziemy się starali dopomóc mieszkańcom domu - mówił radny Ryszard Nowak, przewodniczący RWS Biały Kamień.


Cenny zabytek

Na uruchomienie DPS przy ul. Andersa Gmina Wałbrzych otrzymała dotację ze środków Unii Europejskiej w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Dolnośląskiego na lata 2014-2020. Całkowity koszt inwestycji wyniósł 6 545 669,58 zł w tym kwota dofinansowania ze strony Unii Europejskiej wyniosła 2 866 208,02 zł. Gmina Wałbrzych dofinansowała tę inwestycję sumą 3 679,461,56 zł. W obiekcie zamieszka (przez najbliższe 5 lat) 30 osób, które zostaną umieszczone w 12 pokojach, zlokalizowanych na I i II piętrze. Po tym okresie docelowo ilość mieszkańców można się zwiększyć do 45-48 osób.




To jeden z najpiękniejszych przykładów wałbrzyskiego modernizmu, podobnie jak dom handlowy Schocken, żydowskiej rodziny kupców, czyli późniejszy Pedet. Szkołę cechowała bardzo nowoczesna i odważna jak na tamte czasy architektura, a zaprojektował ją wałbrzyski architekt polskiego pochodzenia, Ernst Pietrusky. Budynek powstał w latach 1930-1931, jest tam łukowaty korytarz i widać wykusze, pozostałości po akwariach. Ta szkoła jest cenniejsza pod względem architektonicznym niż niektóre szkoły neogotyckie w naszym mieście – mówił Mateusz Mykytyszyn z Fundacji Księżnej Daisy podczas jednego ze spacerów edukacyjnych po dzielnicy. A tak wyglądała wtedy szkoła:

 


Inne czekają

Inne wałbrzyskie szkoły, zamknięte i wciąż czekające na nowe życie, to między innymi gimnazjum nr 3 (i wcześniej PSP nr 7) przy ul. Piotra Skargi 49 na Podgórzu, dawna szkoła podstawowa nr 16 przy ul. Głuszyckiej 43 na Rusinowej, czy "wędrująca" szkoła nr 8, która najpierw mieściła się przy Świdnickiej 63, a potem na ul. Kombatantów 20, dzieląc budynek z PWSZ. O tym budynku pisaliśmy TUTAJ. A o udanej próbie przywrócenia do życia obiektów szkoły na Szczawienku: WAŁBRZYCH: OPUSZCZONE PODSTAWÓWKI ZYSKUJĄ NOWE ŻYCIE (FOTO). Niestety wciąż czeka tam na zagospodarowanie dawna szkoła podstawowa nr 11.


Niektóre obiekty nie przetrwały, na przykład PSP nr 27 na Podgórzu, wyburzona w latach 60-tych z powodu szkód górniczych lub szkoła nr 4 przy ul. Świerczewskiego 100 (dziś Piłsudskiego i dziś tam jest Polo-Market).

Może te, które wciąż stoją, czeka lepsza przyszłość, jak budynki po byłej szkole podstawowej nr 20 na ul. Grota-Roweckiego 3 i 8: jeden należy obecnie do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i jest w nim Centrum Integracji Rodziny oraz nowa siedziba Specjalistycznego Ośrodka Wsparcia dla Ofiar Przemocy (WAŁBRZYCH: DUŻE ZMIANY W SIECI PLACÓWEK OPIEKUŃCZYCH (FOTO)), drugi gościł przedszkole prywatne. Albo odremontowany niedawno budynek dawnej PSP nr 24, a potem gimnazjum nr 4 przy ul. 1 Maja 149. Zagospodarowano też budynki podstawówek zamkniętych w roku 2012 - 31 (DS Rusinowa), 12 (Centrum Aktywności Lokalnej) i 19 (dziś przedszkole i żłobek na Poniatowie), a w dawnej szkole podstawowej nr 13 przy ul. Obrońców Westerplatte 39 dziś mieści się szkoła niepubliczna.




Część z dawnych obiektów edukacyjnych wystawiono na sprzedaż:
PODGÓRZE: DAWNY OŚRODEK WSPARCIA I SZKOŁA NA SPRZEDAŻ,
PODGÓRZE: KSZTAŁCIŁY SIĘ TU POKOLENIA - CO DALEJ Z OBIEKTEM? (FOTO),
Wałbrzych: Była szkoła i działki miejskie poszły pod młotek!
,
Wałbrzych: Chcą sprzedać budynek byłej szkoły na ul. Kombatantów [FOTO]
.



O Domu Seniora na Białym Kamieniu pisaliśmy:
DOMY SENIORA WAŁBRZYCH: W JEDNYM REMONT, W DRUGIM OTWARCIE
WAŁBRZYCH: KIEDY RUSZY DOM SENIORA - BIAŁY KAMIEŃ?
Wałbrzych: Będzie Dom Pomocy Społecznej dla 50 seniorów [ZDJĘCIA]
BIAŁY KAMIEŃ: PRZYGOTOWANIA DO ZAGOSPODAROWANIA DAWNEJ SZKOŁY
BIAŁY KAMIEŃ: BĘDZIE NOWY DOM SENIORA. I WIĘCEJ MIESZKAŃ?


Podgórze:
WAŁBRZYCH: DZIENNY DOM POBYTU SENIORA NA PODGÓRZU OTWARTY (FOTO)


Elżbieta Węgrzyn, Magdalena Sakowska
Foto: JK, archiwalne: Magdalena Sakowska