To jedna z najstarszych budowli w naszym regionie. Powstała 700 lat temu, ale w przeciwieństwie do dwóch obecnie znajdujących na terenie Wałbrzycha równie starych kościołów nie dotrwała po przebudowie do naszych czasów. I jest świadectwem ogromnej popularności św. Mikołaja na naszych ziemiach za panowania Piastów i później.


Rekordowy święty

Św. Mikołaj, który dziś jest bardzo popularny i od razu kojarzy się ze świętami Bożego Narodzenia, był na naszych ziemiach czczony także siedem stuleci temu, czego dowodem są liczne kościoły, kaplice i wizerunki w naszym regionie Dolnego Śląska. W samym Wałbrzychu nie mamy kościoła pod takim wezwaniem, ale jest on tuż obok w Niedźwiedzicy (pisaliśmy o nim W NIEDŹWIEDZICY JUŻ WIDAĆ FRESKI: SĄ NIESPODZIANKI, RENOWACJA FRESKÓW W NIEDŹWIEDZICY), w sąsiednich Świebodzicach, w Świdniku koło Bolkowa, w Świnach, w Pszennie, w Świerkach, w Nowej Rudzie, a w powiecie kłodzkim w Domaszkowie, Radochowie i Jaszkowej Górnej. Do tego trzeba dodać jeszcze Brzeźnicę, Pichorowice i Doboszowice.

Kult św. Mikołaja rozprzestrzeniał się na kraje europejskie z Włoch. Na Dolny Śląsk dotarł wraz z osadnikami niemieckimi, którzy przybyli tutaj w XIII wieku. Mikołaj z Miry, Święty Mikołaj (gr. Άγιος Νικόλαος, łac. Sanctus Nicolaus), znany również jako Mikołaj z Bari, to ważny święty, zarówno katolicki, jak i prawosławny. Najstarsze przekazy o nim pochodzą z VI wieku. Według nich żył na przełomie III i IV wieku, był biskupem Miry w Licji, wsławił się cudami oraz pomocą biednym i potrzebującym. Przez wieki był jednym z najbardziej czczonych świętych na Zachodzie i Wschodzie. Największe jego sanktuarium znajduje się we włoskim Bari. Jest słabo potwierdzony w najstarszych źródłach.



Najważniejsze wydarzenia z biografii biskupa to ocalenie przed egzekucją trzech niewinnych żołnierzy, a potem trzech dowódców, następnie uratowanie trzech dziewcząt, które nie miały posagu, przed sprzedażą przez zubożałego ojca do domu publicznego (pieniądze na posag miał wrzucić im trzy razy potajemnie przez okno, za trzecim razem został zauważony). Św. Mikołaj uczestniczył również w dwóch cudach z udziałem statków.

W średniowieczu św. Mikołaj bił w Europie rekordy popularności. Historycy wyliczyli, że w roku 1500 liczba poświęconych Mikołajowi kościołów, tylko w Europie zachodniej przekroczyła 2000. Dzień Mikołaja, 6 grudnia, zachowali w swoim kalendarzu nawet protestanci, choć odrzucili kult świętych. Uważany był powszechnie za patrona dzieci, w średniowieczu zakonnice w wigilię jego święta, czyli 5 grudnia, roznosiły dla nich prezenty i podrzucały je pod drzwiami. Później rozpowszechnił się znany nam dziś zwyczaj przebierania się za świętego i przychodzenia z workiem prezentów. Ale biskup z Miry jest też uważany za patrona cukierników, piekarzy, panien chcących wyjść za mąż, kupców, marynarzy i żeglarzy, uczonych i studentów, notariuszy i sędziów, pielgrzymów i podróżnych, kilku państw i wielu miast, a nawet... gorzelników i piwowarów.



Wśród tych dwóch tysięcy - był ten


Kościół św. Mikołaja w Starych Bogaczowicach powstał najprawdopodobniej w 1318 roku i to przy nim znajdowała się pierwotna osada. To najstarsza budowla sakralna wsi, o której początkach wiemy bardzo niewiele. Wydaje się, że wyborem patrona nawiązywano do pierwszego właściciela wioski – Mikołaja, kanonika i notariusza książęcego. W 1292 roku miejscowość wraz z kościołem stała się własnością cystersów z Krzeszowa. Pierwotny kościół został zburzony w czasie wojen husyckich w 1427 roku, a w 1518 roku (według dokumentów z archiwum parafialnego) wybudowano nowy – murowany, z dwoma ołtarzami, prostą amboną i dwoma małymi dzwonami. Świątynię tę przebudowano w latach 1703-1704 – powstała prostokątna, jednonawowa budowla z małą absydą. Ołtarz został tu przeniesiony z krzeszowskiej kaplicy św. Anny, która została zburzona. Nabożeństwa odprawiano do 1833 roku, potem budynek zaczął stopniowo popadać w ruinę. Do dzisiaj zachowała się jedna ściana nawy i absyda. Cennym zabytkiem, pochodzącym z tego kościoła, jest rzeźba św. Mkołaja – stworzona w latach 1708-30 przez Mistrza Figur ze Starych Bogaczowic. Dzieło to zostało przeniesione w XIX wieku do barokowego kościoła św. Józefa w Starych Bogaczowicach, gdzie można je podziwiać do dziś. (Ekomuzeum wokół Trójgarbu, tablica nr 73).



Uzupełnienie z portalu polska-org.pl: W 1667 roku w protokole wizytacyjnym wsi mówi się, że kościół jest w większej części murowany i z przodu sklepiony, posiada dwa ołtarze, prostą ambonę i dwa małe dzwony. W latach 1703 -1704 opat D. Geyer postanowił przebudować kościół na prostokątną budowlę jednonawową z małą apsydą w kształcie pól nieregularnego sześciokąta. W 1704 roku przeniesiono tu ołtarz ze zburzonej krzeszowskiej kaplicy św. Anny. Do 1833 roku odprawiano w kościele nabożeństwa, później stan budynku uniemożliwiał to.

Z walącego się, pierwotnie romańskiego, kościoła zabrano wyposażenie i przeniesiono do innych parafii. Obecnie istnieje tylko ściana nawy od strony Strzegomki i apsyda. Druga ściana boczna nawy jest zburzona prawie całkowicie. Obok kościoła można oglądać jeden z licznych krzyży pokutnych w naszej okolicy.



Skąd się wziął św. Mikołaj w Starych Bogaczowicach?

Kult świętego Mikołaja był obecny w Krzeszowie i związanych z nim wioskach od samych początków opactwa. A jedną z tych wsi były Stare Bogaczowice. W ufundowanym przez Bolka I kościele klasztornym z XIII wieku jeden z siedmiu ołtarzy zajmował właśnie biskup Miry. Jego imię nosiło też aż siedmiu opatów – było to, obok Jana, najczęściej przyjmowane imię przez przełożonych zakonu. Tradycja ta przetrwała do wieku XX. Świadectwem kultu tego świętego jest też kaplica św. Mikołaja, znajdująca się w krzeszowskim kościele mariackim, z obrazem F. A. Schefflera z 1743 roku (Ekomuzeum wokół Trójgarbu, tablica nr 73).




Podobny zabytek blisko Wałbrzycha: KOŚCIÓŁ ŚW. ANNY - MALOWNICZE ŚREDNIOWIECZNE RUINY (FOTO).


Czytaj też:
WAŁBRZYCH: JACY ŚWIĘCI PATRONUJĄ NASZYM KOŚCIOŁOM? (FOTO)
SZCZAWIENKO: ZMIENIA SIĘ ZABYTKOWY KOŚCIÓŁ I JEGO OTOCZENIE (FOTO)
KOŚCIÓŁ APOKALIPSY I WAŁBRZYSCY ŚWIĘCI,
ŚRÓDMIEŚCIE: WIEŻA KOLEGIATY WCHODZI W II ETAP (UNIKALNE ZDJĘCIA)

GRZMIĄCA: PIĘKNY DREWNIANY KOŚCIÓŁ NARODZENIA MARYI PANNY (FOTO)
WAŁBRZYCH NA SZLAKU SAKRALNEJ ARCHITEKTURY DREWNIANEJ?
PRZEŁĘCZ POJEDNANIA, KAPLICZKI, WIDOKI I... JAN PAWEŁ II (FOTO)



Opr. MS
Foto: Magdalena Sakowska

Od grudnia do końca lutego w naszym regionie można podziwiać ciekawą, słodką ekspozycję. Może się skusicie, by ją obejrzeć?