Niezwykłe zmiany czekają najpiękniejszy wałbrzyski kompleks zabytków. Jeśli wszystko się powiedzie, to piątek 9 lutego był dla zamku dniem historycznym.


To właśnie wczoraj, 9 lutego 2018 roku, został wysłany potężny, liczący sobie ponad 200 stron i mający formę albumu wniosek, który ma sprawić, że zamek Książ i jego otoczenie staną się Pomnikiem Historii. Jest to tytuł przyznawany przez prezydenta RP, otwiera on drogę do wpisania zabytku na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.



Jeśli się uda, zmiany będą miały miejsce nie tylko w samym zamku, w którym i tak sporo się dzieje. Na mapie miejsc rekomendowanych do tytułu Pomnika, obok Palmiarni czy Stada Ogierów, znajdujemy też niespodzianki: Stary Książ, wyschnięty Łabędzi Staw z małym pomnikiem nagrobnym dwóch zmarłych w niemowlęctwie synów hrabiego Jana Henryka (Hansa Heinricha) VI, czy nieistniejący leśny azyl księżnej Daisy von Pless, Ma Fantaisie, co otworzy drogę do jego odbudowy. Zatem poza Mauzoleum czy Ogrodami Idy na turystycznej mapie Książa pojawią się zupełnie nowe miejsca i trasy zwiedzania.



A obszar objęty ochroną będzie rzeczywiście spory, obejmie także na przykład Wąwóz Szczawnika:



- Podjęliśmy wysiłki,  aby Książ został wpisany na listę Pomników Historii. Decyduje o tym prezydent RP, opiniuje to wielu ekspertów i wiele instytucji, ale ten wpis otwiera nową, korzystną pulę finansowania, otwiera też możliwość starań o wpisanie na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. To bardzo długotrwały proces, starania Tarnowskich Gór, których kopalnie są najnowszym polskim obiektem na tej liście, trwały ponad 20 lat. Ale to otworzyłoby zupełnie nowe możliwości dla spółki i zabytku – przewiduje Anna Żabska, nowa prezes spółki.

Na liście Pomników Historii jest ich w tej chwili 81, z czego 11 zostało dodanych w 2017 roku. Z naszego regionu widnieją tam: Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju, pałace i parki Kotliny Jeleniogórskiej, oba Kościoły Pokoju, opactwo w Krzeszowie, kościół farny w Nysie, starówka Paczkowa, katedra świdnicka, twierdza w Srebrnej Górze, katedra w Strzegomiu oraz stare miasto Wrocławia i Hala Stulecia. Trzymamy kciuki, oby się udało!



Oto oficjalne zawiadomienie z zamku:

Zamek Książ w Wałbrzychu złożył wniosek o przyznanie wyjątkowego statusu - 9 lutego 2018 roku na biurku pani Anny Nowakowskiej-Ciuchery, kierownik Delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Wałbrzychu, znalazł się projekt o uznanie zespołu zamkowo- parkowego Książ za pomnik historii.

Zamek, który posiada średniowieczną metrykę z XIII w. jest największym na Dolnym Śląsku i trzecim, co do wielkości w Polsce. Wraz z otoczeniem o unikalnych wartościach krajobrazowo-przyrodniczych i elementami ukształtowanego ostatecznie na początku XX w. potężnego zespołu rezydencjonalnego stanowi jedyne kompletnie zachowane w swej historycznej formie takie założenie w Polsce, w dodatku o tak rozległym obszarze.


O wyjątkowości Książa świadczy fakt, że jest także wynikiem świadomego nawarstwiania zabytkowej struktury, powstającej zgodnie z obowiązującymi stylami na przestrzeni siedmiu wieków przez co stał się on monumentem niezwykle malowniczym.

Zamek odzwierciedla zmiany polityczne i gospodarcze na kontynencie i stanowi pomnik historii Śląska – pogranicznej krainy o złożonej strukturze społecznej z powodu licznych zmian przynależności państwowej. Decyzje Piastów, Luksemburgów, Jagiellonów, Habsburgów, Hohenzollernów odcisnęły na zamku swój wyrazisty ślad. Piętno zostawiły także totalitarne rządy Hitlera i Stalina. Właściciele Książa od Piastów po Hochbergów, którzy panowali tu ponad 400 lat, jako bezpośredni uczestnicy wielkiej polityki, naznaczyli swą siedzibę oryginalnym rysem wielokulturowości, ważnej dla tożsamości Śląska. Jest to widoczne w bogatym kształcie artystycznym założenia czerpiącego wzorce z rozmaitych źródeł, co składa się na niezwykle oryginalny wyraz całości wnioskowanego zespołu.


Ponadto bez wątpienia stanowi on prekursorski w Europie przykład kształtowania kompleksu architektonicznego na przełomie wieków z wykorzystaniem walorów naturalnego krajobrazu. Niezwykła atrakcyjność otoczenia zamku o każdej porze roku sprawiła, że bardzo wcześnie włączony został do międzynarodowej turystyki. Obecnie całe opisane założenie znajduje się w obrębie Książańskiego Parku Krajobrazowego.

Dziś Książ należy do najokazalszych obiektów rezydencjonalnych na naszym kontynencie. Zamek opasany reliktami obwarowań i wykutymi w skale tarasowymi ogrodami wraz ze swym zabytkowym otoczeniem, podzamczem i rozległym założeniem parkowym jest wybitnym przykładem harmonijnego mariażu monumentalnej budowli z obszarami komponowanego i naturalnego krajobrazu. Pomimo licznych wojen na Śląsku, Książ ostał się właściwie nienaruszony, a wręcz regularnie rozbudowywany i modernizowany. Każde stulecie zaznaczyło w budowli, jej dekoracji oraz kształcie otoczenia swój ślad, dlatego reprezentuje ona barwną mozaikę stylów od średniowiecza po modernizm, odzwierciedlając prądy kulturowe i smak artystyczny wielu epok i fundatorów czerpiących inspiracje z różnych części Europy, a nawet Azji. To w przeszłości i dziś ważny ośrodek kultury Śląska, o złożonej i niezwykle interesującej historii, centrum wyjątkowego, świadomie kształtowanego krajobrazu kulturowego, który musi być otoczony szczególną troską.


Na temat Pomnika i wybranych obiektów czytaj też:
ZAMEK KSIĄŻ WRACA DO WAŁBRZYCHA
MA FANTASIE - ODBUDOWAĆ ZAPOMNIANĄ REZYDENCJĘ KSIĘŻNEJ DAISY?
PRZYSTAŃ GONDOLI POD ZAMKIEM KSIĄŻ (ZDJĘCIA)
ZAPOMNIANY ZABYTEK Z WĄWOZU KSIĄŻ
PIERWSZA REKONSTRUKCJA HISTORYCZNA W STARYM KSIĄŻU

Tekst i foto: Magdalena Sakowska